Gdje penzije pokrivaju troškove života u Evropi – i zašto je BiH na začelju
Istraživanje kompanije Moorepay, koje prenosi Euronews, donosi poražavajuću sliku evropskog penzionog sistema: u čak 20 od 39 analiziranih zemalja penzije nisu dovoljne ni za osnovne životne troškove. Dodatno zabrinjava činjenica da u ove procjene nisu uključeni troškovi stanovanja (kirije), što znači da je realna finansijska situacija penzionera vjerovatno još nepovoljnija od prikazane.
Analiza iz oktobra 2025. godine otkriva dramatične razlike širom kontinenta. Odnos prosječne penzije prema osnovnim troškovima života kreće se od svega 22 odsto u Gruziji do čak 225 odsto u Luksemburgu.
Luksemburg – primjer kako treba
U Luksemburgu prosječna godišnja državna penzija iznosi gotovo 29.000 eura, dok su godišnji troškovi života oko 12.800 eura. To penzionerima ostavlja više nego dovoljno prostora za dostojanstven život. Slična situacija je i u Italiji, Finskoj, Španiji i Danskoj, gdje penzije višestruko premašuju osnovne troškove.
Zapadna i sjeverna Evropa – sigurna starost
U grupi država gdje penzije značajno nadmašuju troškove života nalaze se i Norveška, Njemačka, Austrija i Francuska, kao i Nizozemska, Švedska i Belgija.
Nešto užu, ali ipak sigurnu grupu čine zemlje u kojima penzije pokrivaju osnovne potrebe, ali bez većeg viška. To su Švicarska, Irska, Ujedinjeno Kraljevstvo, Poljska, Češka i Grčka.
BiH među zemljama sa najnižim penzijama
Bosna i Hercegovina nalazi se u grupi zemalja u kojoj penzije nisu dovoljne ni za osnovne životne troškove. Prema podacima, penzije u BiH pokrivaju svega 53 odsto prosječnih izdataka. To praktično znači da je svaki drugi penzioner primoran da se oslanja na dodatne izvore prihoda, pomoć porodice ili rad u starosti.
Slična situacija zabilježena je u Hrvatskoj, Mađarskoj i Litvaniji, dok nešto bolji odnos imaju Slovenija i Slovačka. Ipak, najteža situacija je u Albaniji, Ukrajini i Moldaviji, gdje penzije pokrivaju tek mali dio troškova života.
Geografska podjela Evrope
Podaci ukazuju na jasnu geografsku podjelu. U zapadnoj i sjevernoj Evropi penzije uglavnom pokrivaju ili premašuju osnovne troškove, dok su u istočnoj Evropi i na Balkanu znatno niže i često nedovoljne.
Stručnjaci ističu da ovakve razlike nisu slučajne – one su posljedica kako ekonomskog razvoja, tako i samog uređenja penzionih sistema. U siromašnijim zemljama penzioni sistem često je zamišljen tako da porodica bude glavni oslonac starijim članovima, čime država preuzima manju odgovornost.
Prema podacima OECD-a, oko 66 odsto prihoda osoba starijih od 65 godina u Evropi dolazi iz državnih davanja. Ipak, u razvijenijim zemljama značajnu ulogu imaju i privatne ili profesionalne penzije, koje kod nas gotovo da i ne postoje.
Penzioneri u BiH – najugroženiji u regionu
Penzioneri u Bosni i Hercegovini spadaju među najugroženije u Evropi kada je riječ o odnosu prihoda i troškova života. Sa penzijama koje pokrivaju tek nešto više od polovine osnovnih izdataka, mnogi su primorani da pažljivo raspoređuju novac i odriču se dijela osnovnih potreba – od hrane do lijekova.
Veliki broj starijih osoba oslanja se na pomoć porodice, dodatne izvore prihoda, povremeni rad ili doznake iz inostranstva. Poseban problem predstavlja kontinuirani rast cijena hrane, lijekova i komunalija, koji dodatno opterećuje ionako krhke kućne budžete penzionera.
Zbog toga se sve češće ukazuje na potrebu hitne reforme penzionog sistema i jače socijalne zaštite, kako bi se starijim građanima omogućio dostojanstveniji život. Zaključak je jasan: visina penzija ne zavisi samo od ekonomske snage zemlje, već i od toga koliko je društvo spremno investirati u svoje najstarije članove.
