Sve što treba da znate: Uslovi za penziju, beneficirani staž za majke i potrebna dokumentacija
Fond za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske objavio je sveobuhvatno uputstvo namenjeno svim osiguranicima koji se nalaze pred ispunjenjem uslova za odlazak u penziju. U saopštenju su posebno apostrofirani važnost blagovremene pripreme dokumentacije, specifične pogodnosti za žene na osnovu materinstva, kao i procedure koje osiguranici treba da isprate kako bi izbegli administrativne zastoje i kašnjenje prve isplate penzije.
Opšti i posebni uslovi za ostvarivanje prava na starosnu penziju
Osnovni zakonski okvir ostaje nepromenjen. Pravo na starosnu penziju može ostvariti svaki osiguranik koji je navršio 65 godina života i koji na svom evidencijskom listu ima upisano najmanje 15 godina staža osiguranja. Međutim, zakonodavstvo prepoznaje i mogućnost ranijeg odlaska u penziju pod povoljnijim uslovima za kategorije osiguranika sa dužim radnim vekom.
Prvi izuzetak odnosi se na osiguranike koji su ostvarili takozvani puni radni staž. Osiguranik, bez obzira na pol, može podneti zahtev za starosnu penziju sa navršenih 60 godina života ukoliko poseduje dokazanih 40 godina penzijskog staža. Ovaj uslov se najčešće primenjuje kod lica koja su radni odnos zasnovala veoma rano i imala neprekidan staž.
Drugi izuzetak je namenjen isključivo osiguranicama ženskog pola. Žene koje nisu navršile 65 godina života mogu ostvariti pravo na starosnu penziju sa navršenih 58 godina života, pod uslovom da imaju ostvarenih 35 godina penzijskog staža. Ova odredba predstavlja osnovni modalitet za ranije penzionisanje žena.
Detaljno objašnjenje povlastica za majke
Fond je u svom uputstvu posebnu pažnju posvetio takozvanom beneficiranom stažu za majke, što predstavlja jednu od najznačajnijih mera pronatalitetne i socijalne politike u sistemu penzijskog osiguranja. Praktična primena ovog prava funkcioniše na sledeći način: ženi osiguraniku se za svako rođeno dete umanjuje starosna granica potrebna za odlazak u penziju, odnosno smanjuje se broj godina staža osiguranja propisan opštim uslovima.
U praksi to znači da se za jedno rođeno dete ženi smanjuje uslov starosne dobi za jednu godinu. Na primer, ukoliko žena po opštim uslovima treba da čeka 58. rođendan i 35 godina staža, rođenje jednog deteta joj omogućava da taj uslov ispuni godinu dana ranije, odnosno da u penziju ode sa 57 godina. Ukoliko je majka rodila troje ili više dece, starosna granica se dodatno pomera naniže, čime se značajno olakšava teret dužeg radnog angažmana.
Važno je napomenuti da se ovo umanjenje odnosi na starosnu granicu, a ne na smanjenje ukupnog broja godina potrebnog staža osiguranja ispod zakonskog minimuma od 15 godina. Ova pogodnost se priznaje na osnovu izvoda iz matične knjige rođenih za decu, koji se prilaže uz zahtev.
Ključni savet: Procedura počinje 12 meseci unapred
Najvažnija operativna preporuka Fonda PIO Republike Srpske odnosi se na vremenski okvir podnošenja zahteva. Budućim penzionerima se savetuje da proceduru pokrenu najmanje godinu dana, odnosno dvanaest meseci, pre planiranog datuma prestanka radnog odnosa. Ovaj period je neophodan iz više razloga.
Prvo, službenici Fonda moraju detaljno pregledati radnu knjižicu i matičnu evidenciju kako bi utvrdili da li postoje određeni periodi staža koji nisu uredno prijavljeni ili uplaćeni. Drugo, ukoliko je osiguranik određeni deo radnog veka proveo radeći u inostranstvu ili na teritoriji Federacije BiH, odnosno Brčko Distrikta, Fond po službenoj dužnosti pokreće postupak pribavljanja potvrda o stažu od drugih nosilaca osiguranja. Ovaj međunarodni i međuentitetski postupak često zahteva više meseci administrativne komunikacije.
Pokretanjem postupka na vreme, osiguranik obezbeđuje kontinuitet primanja. Ukoliko bi zahtev bio podnet na dan ispunjenja uslova, postoji velika verovatnoća da rešenje neće biti doneto odmah, što dovodi do pravne praznine i izostanka prihoda za taj period.
Kompletan spisak potrebne dokumentacije
Za podnošenje zahteva za starosnu penziju, osiguranici su dužni da prilože sledeću dokumentaciju:
Izvod iz matične knjige rođenih (rodni list). Napominjemo da se zahteva original ili overena kopija, i da obrazac izvoda ne sme biti stariji od 2012. godine, u skladu sa odlukama o ažuriranju matičnih knjiga.
Radna knjižica. Potrebno je dostaviti original radne knjižice, kao i overenu fotokopiju svih popunjenih stranica. Overa se vrši kod notara ili u opštinskoj službi.
Uverenje o tekućem računu. Dokument izdat od strane poslovne banke na čiji račun će se vršiti isplata penzije. Račun mora glasiti na ime podnosioca zahteva.
Dokumentacija za beneficirani staž (za majke). Izvodi iz matične knjige rođenih za svu decu na osnovu kojih se traži umanjenje starosne granice.
Gde i kako podneti zahtev
Zahtev se podnosi u nadležnoj organizacionoj jedinici Fonda PIO prema mestu prebivališta osiguranika ili prema sedištu poslednjeg poslodavca kod koga je osiguranik bio prijavljen.
Podnošenje zahteva moguće je na tri načina:
- Lično, neposrednom predajom dokumentacije u filijali ili ispostavi Fonda PIO.
- Putem pošte, preporučenom pošiljkom sa povratnicom.
- Preko ovlašćenog lica, uz priloženo punomoćje overeno kod notara.
Zaključno, iz Fonda PIO poručuju da je najveći broj grešaka i zastoja uzrokovan nepotpunom ili neažurnom dokumentacijom. Zato se svim osiguranicima preporučuje da već nekoliko godina pred penziju provere stanje svoje prijave u elektronskoj evidenciji Fonda i da na vreme zatraže uvid u svoj lični matični list osiguranika.
