Pet članica EU sustavno krši načela vladavine prava
Pet vlada država članica Evropske unije “dosljedno i namjerno” urušava vladavinu prava, upozorila je vodeća evropska organizacija za građanske slobode Civil Liberties Union for Europe (Liberties) u svom izvještaju za 2026. godinu. Istovremeno, demokratski standardi slabe u šest drugih država, među kojima su i one s dugom tradicijom demokratije.
Kao “rušitelji” označene su vlade Bugarske, Hrvatske, Mađarske, Italije i Slovačke. Izvještaj posebno ističe nazadovanje u Slovačkoj pod vladom populističkog, autoritarnog i pro-moskovskog usmjerenja, dok Mađarska “ostaje u svojoj kategoriji” s daljim regresivnim zakonima i politikama.
Belgija, Danska, Francuska, Njemačka i Švedska označene su kao “klizači” – zemlje u kojima vladavina prava slabi u pojedinim segmentima, ali bez sistemske političke strategije. Češka, Estonija, Grčka, Irska, Litvanija, Nizozemska, Rumunija, Španija i Poljska svrstane su u “stagnatore”. Jedina zemlja koja je dobila status “vrijednog radnika” je Latvija, gdje vlasti aktivno unapređuju standarde vladavine prava.
Izvještaj kritizira i mehanizme EU, navodeći da su uglavnom neučinkoviti. Od 100 preporuka Evropske komisije, 61 nije pokazala nikakav napredak, dok je 13 zabilježilo pogoršanje. “Ponovljene preporuke bez praćenja neće zaustaviti nazadovanje”, upozorila je izvršna direktorica organizacije.
Najveće pogoršanje u 2025. godini zabilježeno je u oblasti provjera i ravnoteže, gdje su nezavisne nevladine organizacije i civilno društvo suočeni s ograničenjima. U Mađarskoj su zabranjeni javni okupljanja određene zajednice, a organizatori, uključujući gradonačelnika glavnog grada, pod istragom. U Italiji je usvojen restriktivan sigurnosni dekret kojim se kriminaliziraju blokade puteva i protesti, dok su u više zemalja zabranjeni klimatski i pro-palestinski protesti.
Napredak nije zabilježen ni u borbi protiv korupcije, dok su napadi na novinare porasli u Bugarskoj, Hrvatskoj, Italiji, Nizozemskoj i posebno Slovačkoj.
