Kakve posljedice čekaju Bosnu i Hercegovinu?
Uvozna inflacija u Bosni i Hercegovini ponovo je u fokusu ekonomskih analiza. Kompanije širom Evropske unije očekuju ubrzan rast cijena i troškova u narednih godinu dana, što direktno prijeti standardu građana u BiH.
Prema najnovijem istraživanju Evropske centralne banke (SAFE), inflatorni pritisci u eurozoni ne jenjavaju, a ekonomski potresi s evropskog tržišta neminovno će se preliti na domaće tržište.
Ključni pokazatelji rasta cijena u EU
- Rast prodajnih cijena: 3,5%
- Rast ulaznih troškova: 5,8%
- Inflaciona očekivanja porasla na 3%
- Rast kamata i troškova finansiranja
- Smanjena dostupnost kredita
Zašto prijeti uvozna inflacija u Bosni i Hercegovini
Mehanizam je sljedeći: kada kompanije u Evropskoj uniji bilježe rast ulaznih troškova od gotovo šest posto, taj teret kroz više cijene svojih proizvoda prebacuju na izvozna tržišta. S obzirom na to da je Bosna i Hercegovina snažno uvozno ovisna o EU, svaki rast cijena na tom tržištu gotovo trenutno se reflektuje na domaće rafove i račune za energiju.
Ovaj scenario stručnjaci nazivaju uvoznom inflacijom u Bosni i Hercegovini – pojavom gdje se inflacija “uvozi” kroz skuplje proizvode i sirovine iz inostranstva, a domaći monetarni i fiskalni instrumenti imaju ograničen kapacitet da je obuzdaju.
Poremećaji u lancima snabdijevanja i rast cijena nafte već su izazvali inflatorni udar u Evropi, a taj talas se neminovno prelijeva na ekonomije Zapadnog Balkana, potvrđuju ekonomski analitičari.
Geopolitika dodatno podgrijava troškove
Istraživanje ECB-a posebno naglašava da su kompanije nakon eskalacije sukoba na Bliskom istoku prijavile dodatno povećanje troškova. To potvrđuje direktnu vezu između geopolitičkih turbulencija i cijena koje plaćaju krajnji potrošači.
Dugoročne projekcije inflacije zasad su stabilne, ali rast cijena energenata već sada nagriza ekonomsko raspoloženje u cijeloj Evropi i najavljuje novi talas uvozne inflacije u Bosni i Hercegovini.
Kreditna aktivnost pod pritiskom
Dodatni izazov predstavlja i otežan pristup kapitalu. Kompanije u EU prijavljuju rast kamatnih stopa na kredite, veće troškove finansiranja i blago smanjenu dostupnost zajmova. Iako postoje signali da bi Evropska centralna banka mogla zadržati trenutne kamatne stope, sve je više očekivanja o njihovom povećanju – što bi dodatno zaoštrilo kreditne uslove i u domaćem bankarskom sektoru.
Posljedice za građane BiH
Domaći ekonomski stručnjaci upozoravaju da rast cijena stvara pritisak na povećanje plata, što dodatno podiže troškove poslodavaca. Kompanije kratkoročno mogu odlagati korekciju cijena, ali dugoročno nemaju izbora nego da ih povećaju, što će direktno pogoditi potrošače.
Ako se globalni poremećaji nastave, građani Bosne i Hercegovine mogli bi se suočiti sa:
- Produženim periodom visokih cijena
- Smanjenom kupovnom moći
- Dodatnim pritiskom na životni standard
Povezanost s evropskim tržištem, koja je do sada bila prednost u procesu ekonomske integracije, u ovakvim okolnostima postaje kanal za brzi prijenos inflatornih šokova.
