Ekonomija FBiH i RS: Ko zaista ima jaču privredu u 2025.?
Najnoviji finansijski izvještaji za 2025. godinu otkrivaju značajne razlike, ali i zabrinjavajuće sličnosti u ekonomiji FBiH i RS. Dok Federacija BiH dominira po ukupnom obimu, Republika Srpska pokazuje iznenađujuću efikasnost u koncentraciji profita.
Oba entiteta, međutim, dijele gotovo identične sistemske probleme koji prijete dugoročnom razvoju.
FBiH prednjači u prihodima i broju firmi
Prema podacima finansijskih registara, privredna društva u Federaciji BiH ostvarila su ukupne prihode od 79,26 milijardi KM. S druge strane, firme u Republici Srpskoj zabilježile su promet od 38,67 milijardi KM. Ova ogromna razlika potvrđuje da Federacija ima znatno veći obim privredne aktivnosti i širu industrijsku bazu.
Pored toga, izvještaje je u FBiH predalo 28.634 firmi, dok je u RS-u taj broj iznosio 23.660. Dakle, Federacija prednjači ne samo u novcu, već i u ukupnom broju aktivnih privrednih subjekata.
Veliki broj firmi bez ikakve aktivnosti
Ipak, detaljnija analiza ekonomije FBiH i RS otkriva zabrinjavajući fenomen. Veliki broj registrovanih firmi postoji samo na papiru.
U Federaciji je čak 3.128 firmi prijavilo promet od nula maraka. U Republici Srpskoj takvih je firmi bilo 2.758. Ovi podaci ukazuju na administrativne propuste ili namjerno održavanje “mrtvih” preduzeća, što narušava realnu sliku tržišta.
RS ima iznenađujuću koncentraciju dobiti
Kada je riječ o profitu, firme u Federaciji BiH ostvarile su ukupno 6,13 milijardi KM dobiti, a profit je prijavilo 19.094 kompanija. U Republici Srpskoj dobit je ostvarilo 15.444 firmi, sa ukupnim profitom od 4,46 milijardi KM.
Iako je ukupna suma veća u FBiH, suštinska razlika leži u raspodjeli. Republika Srpska pokazuje izraženiju koncentraciju dobiti. To znači da manji broj kompanija u RS-u ostvaruje značajno veće profite u odnosu na prosjek. Ovaj trend može ukazivati na jačanje velikih sistema, ali i na slabiji razvoj srednjeg sloja preduzeća.
Raste broj gubitaša u oba entiteta
Nažalost, nisu svi dijelovi ekonomije FBiH i RS u plusu. Gubici su postali ozbiljna konstanta.
U FBiH je 8.259 firmi poslovalo s gubitkom, koji ukupno iznosi 1,18 milijardi KM. Istovremeno, u RS-u je 6.279 firmi ostvarilo ukupni minus od 607,3 miliona KM. Dakle, oba entiteta bilježe rast broja kompanija koje posluju na ivici opstanka.
Tržište rada: FBiH zapošljava više, ali gubi radnike
Privredna društva u Federaciji BiH tokom prošle godine zapošljavala su 368.966 radnika, dok je u Republici Srpskoj bilo zaposleno 186.522 radnika. Federacija tako ima gotovo dvostruko više zaposlenih.
Međutim, prvi put nakon nekoliko godina FBiH je zabilježila pad zaposlenosti. S druge strane, RS bilježi stabilnije stanje na tržištu rada, ali bez značajnijeg rasta uprkos većim prihodima.
Ekonomisti stoga upozoravaju da rast prihoda u ekonomiji FBiH i RS dolazi prije svega kroz povećanje produktivnosti i rast cijena, a ne kroz nova zapošljavanja. To znači da ekonomski rast postoji, ali njegov uticaj na građane je minimalan.
Zajednički problemi uprkos razlikama
Iako postoje jasne razlike u veličini i strukturi, oba entiteta suočavaju se sa gotovo identičnim izazovima. To uključuje:
- Velik broj firmi bez stvarne ekonomske aktivnosti.
- Konstantan rast broja gubitaša.
- Slab uticaj rasta BDP-a na otvaranje novih radnih mjesta.
Stručnjaci upozoravaju da bez jačanja srednjeg sloja kompanija i većih investicija, rast privrede ostaje samo statistički pokazatelj, a ne stvarni napredak. Više o ovoj temi možete pročitati na zvaničnim stranicama Agencije za statistiku BiH.
Za kraj, iako brojke favorizuju Federaciju po obimu, pitanje ko ima “jaču” ekonomiju zavisi od toga da li gledamo ukupnu masu ili efikasnost profita. Jedno je sigurno: oba entiteta moraju hitno riješiti problem neaktivnih firmi i rastućih gubitaka.
Detaljnije informacije o poslovanju u regionu potražite na Akta.ba.
