“Koliko mladi u Bosni i Hercegovini zaista učestvuju u donošenju odluka? Da li su njihove prilike za zapošljavanje, političko djelovanje i društveni angažman stvarne ili samo formalne?”, pitanja su na koja je ovih dana, predstavljajući Indeks participacije mladih (Youth Participation Index – YPI) za Bosnu i Hercegovinu, pokušao dati odgovor Institut za razvoj mladih KULT.
Podaci su porazni. Bosna i Hercegovina koja tek drugu godinu za redom, preko Instituta za razvoj mladih KULT, učestvuje u projektu Mreže omladinskih organizacija regiona Zapadnog Balkana i Turske, koja od 2016. godine izdaje ovaj izvještaj svake godine, se po ukupnoj participaciji mladih nalazi na regionalnom dnu.
Vrijednost indeksa, koji se inače kreće od nula do sto, za Bosnu i Hercegovinu iznosi 55. Usporedbe radi, Srbija, kao zemlja sa najvišom vrijednosti indeksa u regionu ima 78 bodova.
Indeks obuhvata tri dimenzije participacije mladih – političku, ekonomsku i društvenu. Obuhvata njihovu uključenost u procese donošenja odluka, njihov pristup tržištu rada i njihovo sudjelovanje u društvenom životu.
Najbolje rezultate BiH ima u ekonomskoj participaciji mladih, po kojoj je negdje u sredini regionalne ljestvice. No, po političkoj participaciji je na dnu.
“Mladih na visokim pozicijama moći odlučivanja u Bosni i Hercegovini praktično nema. Na državnom i entitetskom nivou, u ministarstvima i na ministarskim pozicijama, nema mladih, dok ih u parlamentima ima samo u marginalnim kvotama i to uglavnom na entitetskom nivou. Na državnom nivou ih nemamo”, navode iz KULT-a. Dodajući da položaj mladih u BiH ni u oblasti društvene participacije nije povoljan u poređenju s drugim zemljama regiona.
“Generalno gledano, mladi u Bosni i Hercegovini u nepovoljnijem su položaju u odnosu na skoro sve druge zemlje regiona koje su obuhvaćene ovim indeksom. U nekim parametrima slični smo Kosovu” – konstatovali su iz Kulta, na prezentaciji Indeksa partizipacije mladih za 2024. godinu.
Kada je riječ o ekonomskim pokazateljima, Bosna i Hercegovina i dalje bilježi nisku stopu zaposlenosti mladih, visoku stopu nezaposlenosti, kao i relativno visoku stopu dugoročne nezaposlenosti među mladima.
Osim podataka za BiH, predstavljeni su i regionalni nalazi Indeksa participacije mladih, kao i rad Mreže organizacija mladih za Zapadni Balkan i Tursku koja provodi projekat „Stronger Voices for Better Choices – Youth Hub for WB&T“. Mrežu omladinskih organizacija, u okviru projekta koji podržava Evropska unija, koordinira Fondacija Ana i Vlade Divac iz Srbije u partnerstvu sa Beyond Barriers iz Albanije, Youth Alliance – Kruševo iz Sjeverne Makedonije, NGO Prima iz Crne Gore, Community Volunteers Foundation (TOG) iz Turske, Democracy for Development s Kosova te, od kraja 2024., Institut za razvoj mladih KULT iz BiH.
Na prezentaciji je istaknut i porazni podatak da je regija Zapadnog Balkana, kada je riječ o obrazovanju, tek negdje na oko polovine prosjeka Evropske unije.
Osim prezentacije Indeksa participacije mladih, u sklopu događaja organizovanog 9.4., održana je i panel diskusija „Od kvote do stvarnog uticaja: Zašto žene nemaju ravnopravnu moć u procesima odlučivanja?“, u kojoj su učestvovali predstavnici institucija i organizacija civilnog društva.
Tokom diskusije otvoreno je pitanje jaza između formalne zastupljenosti žena i njihovog stvarnog uticaja u političkom i društvenom životu, uz ocjenu da kvote doprinose većoj vidljivosti žena, ali da brojni izazovi – poput ograničenog pristupa pozicijama moći, neformalnih struktura odlučivanja i nedostatka sistemske podrške – i dalje sprečavaju njihovu ravnopravnu participaciju.
(N.N., Odgovorno)
