Bez prisustva opozicije iz SDS, PDP i Liste za pravde i red u Narodnoj skupštini Republike Srpske večeras su po hitnom postupku usvojeni zakoni o neprimjenjivanju zakona i zabrani djelovanja, kako se navodi, vanustavnih institucija Bosne i Hercegovine.
U skupštinskoj sali bilo je 52 od ukupno 83 narodnih poslanika, a zakone je podržalo 49 poslanika, dok je troje bilo protiv.
Po hitnom postupku usvojeni su zakoni o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu RS, o neprimjenjivanju zakona i zabrani djelovanja vanustavnih institucija BiH, o dopuni Krivičnog zakonika RS i o Posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija.
Zakon o neprofitnim organizacijama
Prijedlogom zakona propisano je uspostavljanje posebnog registra tih organizacija osnovanih u Republici Srpskoj koje finansijski ili na drugi način pomažu strani subjekti, njihovo političko djelovanje i političke aktivnosti koje ih određuje kao agente stranog uticaja.
Zakonskim odredbama uređuju se uslovi i način obezbjeđenja javnosti rada, te propisuju druga pitanja koja se odnose na rad neprofitnih organizacija.
Zakon o udruženjima i fondacijama Republike Srpske uredio je pitanja osnivanja, postupak registracije, unutrašnju organizaciju i prestanak rada udruženja i fondacija, s tim da oblast javnosti rada nije regulisao.
Svi usvojeni zakoni stupaju na snagu dan nakon objave u Službenom glasniku RS.
Povod za odluke NSRS i Vlade RS je presuda Suda BiH prema kojoj je predsjednik RS Milorad Dodik prvostepeno osuđen na godinu dana zatvora i 6 godina zabrane obavljanja funkcije predsjednika RS zbog nepoštovanja odluka visokog predstavnika u BiH Christiana Schmidta.
Protiv koga je usmjeren usvojeni zakon
Ovaj zakon povučen je iz skupštinske procedure u maju 2024. Njegovo donošenje najavio je ponovo predsjednik RS-a Milorad Dodik, rekavši da će “biti utvrđen status stranih agenata za sve one koji primaju novac stranih vlada da bi podrivali RS”.
Suprotno upozorenjima domaćih i stranih NVO da se radi o kontroli i prismotri organizacija, ministar pravde RS-a Miloš Bukejlović rekao je kako ovo zakonsko rješenje ne uvodi cenzuru niti zabranjuje rad NVO, ali da su neke organizacije korištene “kao instrument za određene ciljeve u smislu uticanja na stavove javnog mnijenja i donošenje određenih zakona. Republika Srpska pokušava, donošenjem ovog zakona, da spriječi zloupotrebe nevladinih organizacija u smislu političkog djelovanja”.
Transparency International u BiH ranije je upozoravao na štetnost i posljedice usvajanja ovog zakona koji direktno targetira udruženja koja se finansiraju iz inostranstva, odnosno ona koja nisu pod kontrolom lokalnih vlasti i ograničava im polje djelovanja:
– Ipak, Vlada RS se potpuno oglušila na sva upozorenja, te Zakon, koji drastično zadire u osnovna ljudska prava, šalje u proceduru samo nekoliko dana nakon što je Evropska unija dala saglasnost za otvaranje pregovora za BiH, naglašavajući slobodu djelovanja civilnog društva kao jedan od ključnih prioriteta koji BiH mora ispuniti kako bi zvanično i započela pregovore sa EU. U isto vrijeme, NSRS licemjerno donosi zaključke u kojima se traži “ubrzanje evropskog puta”, dok se paralelno ide na usvajanje zakona koji su u potpunoj suprotnosti sa tim istim evropskim putem.
Naveli su da direktno krši osnovna ljudska prava i slobode građana u Republici Srpskoj “čime se režim u RS nastavlja svrstavati u red zlokobnih represivnih i autoritarnih režima koji vrše otvoren progon neistomišljenika”.
Stevandić: Vidjet ćemo je li sjednica bila historijska
Usvojene su i odluke da svi zakoni stupaju na snagu dan poslije objavljivanja zakona u Službenom glasniku RS.
Zakone je sinoć predložila Vlada RS na posebnoj sjednici neposredno poslije izricanja presude entitetskom predsjedniku Miloradu Dodiku “zbog nepoštivanja odluka visokog predstavnika u BiH”.
“Zatvaram osamnaestu posebnu sjednicu. Uskoro ćemo vidjeti da li je bila historijska”, rekao je predsjednik NSRS Nenad Stevandić u završnom obraćanju poslanicima.
Izvor: www.fokus.ba
