Ugovor o koncesiji za lizgradnju solarne elektrane “Bileća 1” pokrenuo je novi protest u Bileći, piše Direkt.
Projekat, koji bi trebalo da realizuje i koristi banjalučka firma „Solar agroland“, izazvao je talas nezadovoljstva među lokalnim stanovništvom, ali i u opštinskoj upravi, nakon što je resorni ministar potpisao ugovor o koncesiji, a preskočio neke korake.
Među okupljenim mještanima, koji su uz pištaljke i transparente poručili da je projekat na obuhvatu i u blizini sela Čepelica, Toriča, Ljubišića, Mirilovića i Podosoja neprihvatljiv, pojavio se i načelnik opštine Miodrag Parežanin.
I građani i opštinsko rukovodstvo iznenađeni su potpisivanjem ugovora o koncesiji, budući da ova administracija, kako tvrdi načelnik Miodrag Parežanin, nije dala pozitivno mišljenje za projekat.
Poruke mještana
Lokalno stanovništvo koje je danas okupila Omladinska organizacija Podosoje poručuje da bi realizacija ovog projekta ugrozila opstanak u selima Torić, Mirilovići, Čepelica, Šobadine, Ljubišići i Podosoje.
“Tu naša stoka ide na ispašu. Tu se mnogo ljudi odlučilo da živi. Uložili su u stoku, kreditno su se zadužili. Mi smo odlučni da idemo do kraja, mi rezervni položaj nemamo“, odlučan je Mićo Dželetović iz Čepelice, dok ga aplauzima bodre okupljeni stanovnici.
„Da nije bilo ovih brda okolo Bileće, ploče i kamena, narod bi gladovao. Ove tajkune niko sad ne pita odakle mu 280 miliona maraka da uloži u brda. On će živjeti u Švajcarskoj, a mi ćemo se u živoj vatri kupati“, ogorčen je i Gojko Kapor.
Iz ogranizcije Podosoje kažu da ih je posebno revoltirao stav načelnika koji je najprije rekao da ne želi da stana uz mještane, jer nije u poziciji da odbija investitore, a danas ima drugo stanovište.
Načelnik odgovara da je izjava izvučena iz konteksta te da je on pričao o tome kako ima obavezu prema svim građanima i kako ne može odbiti investitora, jer se radi o ozbiljnom prilivu u budžet.
Jovo Šešlija kaže da je prostor na kome bi trebalo da niknu solarni paneli, mjesto na kome pase njegova stoka. Od toga, kaže, živi, kreditno je zadužen i ako mu to propadne, nema ideju kako će nastaviti.
Bošnjak: Ministarstvo trči pred rudu
Za sve ovo je čuo i ministar Petar Đokić, a koncesiju je ipak potpisao. I oko 3.000 stanovnika Bileće potpisalo je već peticiju koju je inicirala Omladinska organizacija Podosoje, koja je i pozvala građane na pobunu.
Stanovnicima Bileće nije jasno kako se desila koncesija, budući da je resorno ministarstvo preskočilo zakonske procedure – izrada planskih dokumenata još je uvijek u toku.
„To je isto kao da hoćete unuče, a nemate ni dijete“, slikovito objašnjava nekadašnji načelnik za urbanizam Miloš Bošnjak, jedan od onih koji se sada zdušno bore protiv ovog projekta.
Bošnjak podvlači da je dodjela koncesije bez usvojenog regulacionog plana potpuno nelogična, jer bez njega gradnja nije moguća.
Pored toga, nedostaju ključne saglasnosti, poput one od Oružanih snaga BiH, zbog blizine strelišta, dok uopšte nije riješeno ni pitanje ulaska u zonu sanitarne zaštite glavnog gradskog izvorišta. Dodatni problem predstavljaju neriješeni imovinsko-pravni odnosi na velikoj parceli sa više suvlasnika, među kojima je i Opština, što onemogućava formiranje građevinske parcele.
Posebno apsurdnim smatra činjenicu da su i vlasnici zemljišta i Opština dovedeni pred svršen čin, bez mogućnosti da učestvuju u ranim fazama postupka.
„Vlada je dala koncesiju i time stvorila problem i Opštini. Šta će se desiti ako plan pokaže da se tu ne može graditi? Ministarstvo je preskočilo ključni korak. Ko će u tom slučaju biti kriv i ko će plaćati odštetu?“, pita Bošnjak.
S obzirom na to da je koncesionar već uložio određena sredstva, može da nastane ozbiljan problem ukoliko se naknadno utvrdi da projekat ne može biti realizovan po prvobitnoj zamisli. Zbog toga najavljuju da će naredni pravni korak biti tužba pred Vrhovnim sudom Republike Srpske.
Parežanin: Sa koncesijom nemamo ništa, za ugovor sam saznao iz medija
I načelnik Miodrag Parežanin i mještani su na istoj strani, nametnuo se zaključak. On želi skinuti odgovornost sa Opštine za poteze koje je Ministarstvo povuklo jednostrano.
„Opština Bileća nije dala poztivno mišljenje u zadnje dvije godine. Naime, ovo je pokrenuto 2023. godine kada je bilo tih 270 megavata. Međutim, drugi dio se odnosi na 230 megavata, a poziva se na pozitivno mišljenje Opštine. Dakle, tada je bilo pozitvno mišljenje, a sada, u zadnje dvije godine nema pozitivnog mišljenja“, rekao je Parežanin.
On precizira da je Opština u najnovijem aktu iz juna ove godine jasno ukazala na četiri ključne prepreke realizaciji ovog projekta – brojno privatno vlasništvo i neriješene imovinske odnose, nedostatak saglasnosti Oružanih snaga BiH u vezi sa strelištem, blizinu gradske deponije, te potrebu da se solarni paneli izmjeste kako ne bi bili vidljivi sa područja grada.
„Dok se ta pitanja ne riješe, ne možemo davati nikakve pozitivne saglasnosti. Danas sam stao uz građane… Opština sa ovim ugovorom nema ništa“, rekao je Parežanin i dodao da se nije čuo sa ministrom te da je za potpisivanje koncesije saznao iz medija.
Iako navodi da čvrsto stoji uz sugrađane, načelnik ipak ističe da nema pravo da odbije nijednog investitora.
Kaže da ne poznaje osobu s kojom je ministar potpisao ugovor, ali da je ranije razgovarao sa švajcarskim investitorima koji su ušli u ovaj posao.
S druge strane, Miloš Bošnjak podsjeća da se još 2023. godine odustalo od izrade regulacionog plana za ovu solarnu elektranu i da je procedura tada prekinuta, zbog čega resorno ministarstvo sada nije imalo zakonskog osnova za okončanje postupka.
Ministar Petar Đokić ranije je izjavio da je Ministarstvo imalo raniju pozitivnu saglasnost Opštine te najavio da će naknadno biti urađene procjene uticaja na životnu sredinu.
Međutim, mještani strahuju da bi ministar mogao iskoristiti diskreciono pravo koje mu zakon ostavlja i u potpunosti ih osloboditi obaveze pribavljanja tih dokumenata.
Inače, investicija ove solarne elektrane procjenjuje se na više od 277 miliona maraka, a podrazumijevala bi instalisanu snagu od 270 megavata, dok je procijenjena godišnja proizvodnja 397 gigavat-časova električne energije.
